BUDA SA ZVEZDARE – PRVI BUDISTIČKI HRAM U BEOGRADU

Među mnogim tajnama koje Beograd krije o ljudima i zdanjima kojih više nema, krije se i priča o prvom budističkom hramu u Evropi i Beogradu.

Današnja naselja Mali Mokri Lug i Učiteljsko naselje u onim međuratnim godinama bili su dom zajednici Kalmika, zapadnomongolskog naroda budističke vere koji je u tadašnju Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca prebegao iz Rusije nakon građanskog rata.

Kalmyk_Temple_in_Belgrade

U ratom razorenom Beogradu, ove pridošlice su odmah privukle pažnju znatiželjnog stanovništva koje ih je prozvalo Kinezima. Kako je broj Kalmika porastao od 1920. godine, kada je prva malobrojna grupa Kalmika stigla u Beograd, na cifru od 450 do 500 Kalmika (do 1923. godine), a među lokalnim stanovništvom su važili za vredne i poštene ljude, veliki broj njih pronašao je posao u brojnim ciglanama i crepanama koje su se nalazile na prostoru ova dva današnja gradska naselja.

Beogradski Kalmici ličili su fizički na Mongole te su bili niskog rasta, zdepaste građe, širokog lica i crne kose, koju su muškarci obično vezivali u čvor. Uživali su glas poštenih i vrednih ljudi koji se nikada nisu svađali i koji su uredno plaćali svoje dugove u bakalnicama i pekarama. Kao pripadnici mongolskog naroda, bili su vrsni konanjici te su radili i kao konjušari u kraljevskim štalama, ergelama i kao vozači fijakera.

Sa sigurnošću se zna da su pripadnici ovog naroda znatno pomagali izgradnju razrušenog grada, te je kao čin zahvalnosti za ukazanu pomoć u obnovi grada jedan od industrijalaca, Miloš Jaćimović, poklonio svojim radnicima nešto zemljišta u blizini njegovih ciglana, kao i materijal potreban za izgradnju. Tako su upravo i nastala naselja Kalmika u Malom Mokrom Lugu i u Učiteljskom naselju.

Kao što uvek biva, s doseljenicima u Beograd je stigao i izvestan broj njihovih sveštenika, među kojima je najstariji i najuticajniji bio izvesni bakša Gavi Džimba (Mančuda) Borinov.

Bakša Borinov biće upravo taj koji će uz izabranog predsednika Kalmičke zajednice u Beogradu, bivšeg pukovnika ruske vojske, Abušu Aleksejeva, pokrenuti inicijativu da se podigne budistički hram.

Svoju prvu bogomolju Kalmici su osnovali po dolasku u Beograd već 1923. godine u dve iznajmljene sobe u ulici Vojislava Ilica broj 47. Ovaj prvi “hram” preseljen je 1925. godine u Metohijsku ulicu broj 51, da bi konačno po zvaničnom osnivanju Kalmičke kolonije u Beogradu aprila 1928. godine bila pokrenuta akcija za podizanje pravog budističkog hrma.

29ibuil

Zidanje hrama

I upravo na zemljištu koje su Kalmici primili na dar od Jaćimovića, podiže se prvi i jedini budistički hram u Beogradu i celoj Evropi. Izgradnja hrama završena je 1929. godine, a svečano osvećenje održano je 12. decembra 1929. godine.

O značaju ovog prvog budističkog hrama u Evropi svedoči i podatak da je hram u Beogradu posetila i Kalmička princeza Nirdžidma Torgutska, a na proslave budističkih svetkovina u Beograd su stizali Kalmici iz čitave zemlje.

29komp

Tokom godina u Beogradu ozvaničeni su bili i srpsko-kalmički mešoviti brakovi. Njihova deca su možda ličila na male Mongole, ali su tečno govorili srpski jezik i pohađali školu sa svojim vršnjacima.

Kako bi ovaj budistički hram bio potpun, iz Tokija u Beograd stigla je i veličanstvena bronzana statua Bude koju je doneo poslanik Japana u Bukureštu.

Pa ipak, s novim ratnim nedaćama koje su zadesile zemlju, zajednica Kalmika prebegla je prvo u Nemačku, a zatim i u Sjedinjene Američke Države. Kalmička zajednica je zvanično prestala da postoji u Beogradu 1944. godine.

Nakon završetka rata i odlaska poslednjeg Kalmika iz prestonice, vlasti su odlučile da sruše kupolu hrama 1950. godine, te su prizemlje zdanja pretvorile u Kulturni centar. Kasnije su se u istoj zgradi nalazile i prostorije Socijalističkog saveza radnog naroda, da bi konačno zgradu preuzela radna organizacija Budućnost koja je i poslednji trag hrama porušila.

Danas u toj Budvanskoj, nekadašnjoj Budištičkoj ulici, nema više Bude sa Zvezdare, a umesto hrama nalazi se samo još jedna dvospratna zgrada na Zvezdari.

Foto 1: Wikipedia

Foto 2: Tripod

Foto 3: Tripod

Pročitajte ostale tekstove iz kategorija:

Prijavite se na mejling listu i dobijajte najnovije tekstove sa našeg bloga na svoj i-mejl.

Vaš i-mejl:

Podeli članak

Facebook Twitter Delicious Digg Stumbleupon Favorites More

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Kategorije

Facebook

Newsletter prijava

Prijavite se na mejling listu i dobijajte najnovije tekstove sa našeg bloga na svoj i-mejl.

Vaš i-mejl: